WOJSKOWY SZYK, CZYLI JAK NA DEFILADZIE

Ekspozycja stanowi przegląd mundurów, zarówno służbowych, jak i wyjściowych oraz galowych Wojska Polskiego, ze szczególnym uwzględnieniem jednostek górskich w latach po drugiej wojnie światowej, aż do czasów współczesnych. Jej dodatkowym elementem są także mundury wyjściowe jednostek górskich państw NATO. Obiekty są połączone w aranżacji z ikonografią, jak również z zarysem historii munduru w Polsce, co stanowi istotne uzupełnienie podjętego tematu.

Zalążkiem przyszłych polskich formacji górskich były Drużyny Podhalańskie, które wzorem Związku Strzeleckiego zaczęto tworzyć na Podhalu w 1913 r. W listopad 1918 r. Polska odzyskała niepodległość. Wówczas do Nowego Targu wyruszył oficer legionowy i rodowity góral płk Andrzej Galica z rozkazem utworzenia Podhalańskiego Okręgu Wojskowego oraz sformowania pułków piechoty górskiej. Takie były początki polskich jednostek podhalańskich. W ciągu  kilku kolejnych lat sformowane zostały pułki pierwszy i drugi, na bazie austro-węgierskich pułków galicyjskich oraz kolejne cztery, które swój rodowód wywiodły z oddziałów Błękitnej Armii gen. Hallera.

W okresie międzywojennym sześć pułków podhalańskich działało w ramach dwóch związków taktycznych-21. Dywizji Piechoty Górskiej i 22. Dywizji Piechoty Górskiej. W ich szeregach żołnierze przechodzili specjalistyczne szkolenie do walki w terenie górskim. Ponadto wśród społeczeństwa starano się upowszechniać swoje tradycje i folklor, co przekładało się na dużą sympatię Polaków do tego typu jednostek.

W latach II wojny światowej polskie oddziały górskie chwalebnie walczyły począwszy od pól bitewnych kampanii wrześniowej 1939 r., przez Narvik, a skończywszy na pułkach strzelców podhalańskich AK walczących na terenie okupowanego kraju.

Po wojnie tradycje podhalańskie odrodziły się między innymi w 5. Pułku Strzelców Podhalańskich im. Andrzeja Galicy. Obecnie ducha gór kultywuje 21. Brygada Strzelców Podhalańskich, która powstała w 1993 r. w Rzeszowie.

Prezentowane na wystawie eksponaty pochodzą ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Rzeszowie, Klubu 21. Brygady Strzelców Podhalańskich oraz ze zbiorów prywatnych. Zaprezentowane zostały także pojedyncze sylwetki mundurowe z zaprzyjaźnionych muzeów zagranicznych tj.: Východoslovenské Múzeum w Koszycach, Krajské Múzeum w Preszowie i Jósa András Múzeum w Nyiregyhaza.

Termin wystawy: 11 listopada 2025 – 1 marca 2026
Kurator wystawy: Rafał Kocoł

Wystawa powstała przy współpracy z Klubem 21. Brygady Strzelców Podhalańskich